Birleşik Krallık’ın Dijital Varlık Mülkiyet Düzenlemesi: Ticaret Dünyasına Yansımaları ve Türkiye’ye Dair Çıkarımlar
11 Aralık 2025 | Linkedin: Birleşik Krallık’ın Dijital Varlık Mülkiyet Düzenlemesi: Ticaret Dünyasına Yansımaları ve Türkiye’ye Dair Çıkarımlar
İngiltere, “Property (Digital Assets etc) Bill” “Dijital Varlıklar Mülkiyet Kanununu” 2 Aralık 2025’te yasalaştırdı. (1)
Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile birlikte “dijital varlıklar” (kripto varlıklar, token’lar, dijital kayıtlar vs.) hayatımızın çok önemli bir parçası olmaya başladı.
Bu yeni tür varlıkları, hukuken nasıl tanımlayacağımız, sınıflandıracağımız ve düzenleyeceğimiz ekonomik ve sosyal sonuçları bakımından önemlidir. Bu nedenle, dar anlamda kripto varlıklar, geniş anlamda dijital varlıklara dair yasal çalışmalar çoğu ülkenin gündemindedir.
Sanayi devriminin öncüsü İngiltere, Web3 dünyasının dijital varlıklarını kapsayacak hukuki altyapı hazırlıklarını adım adım gerçekleştiriyor.
İşte, İngiltere’nin yasalaşan “Property (Digital Assets etc) Bill” adlı kanunu, dijital ya da elektronik bir şeyin, kişisel mülkiyet hakkı konusu olmaktan mahrum bırakılamayacağını düzenlemiştir.
Söz konusu yasa metni son derece sade bir şekilde kaleme alınmıştır (2). Aylarca süren çalışma sonrasında bu denli az kelime ile bu kadar etkili bir yasa yapılması taktire şayandır.
Bu yasa ile “dijital varlık” ın hukuken bir varlık ve mülkiyet/zilyetlik ya da hak nesnesi olduğu kabul edilmiştir. Detayların, alt düzenlemeler ve yargı kararlarına göre şekillenmesi beklenmektedir.
İngiliz Hukukuna göre kişisel mülkiyetin 2 türü vardır. Bunlar;
1) Things in possession: yani elle tutulan fiziksel şeyler (telefon, ev, araba vs.)
2) Things in action: ancak dava yoluyla talep edilebilen haklar (alacak hakkı, patent hakkı, sözleşmeden doğan hak vs.)
Yeni yasaya göre, bu yeni dijital varlıklar, yukarıdaki geleneksel sınıflara girmeseler de mülkiyet hakkının konusu olabilirler.
Dijital varlık nedir?
UK parlementosunun yasaya dair yayınladığı Açıklama Notunun 6. Paragrafına göre (3) ;
Dijital varlık terimi son derece geniştir. Bunlar:
– dijital dosyalar,
– dijital kayıtlar,
– e-posta hesapları,
– alan adları,
– oyun içi dijital varlıklar,
– dijital karbon kredileri,
– kripto tokenlar ve
– değiştirilemez tokenlar (NFT’ler)
dâhil olmak üzere çok çeşitli unsurları kapsar.
Bu dijital varlıkların oluşturulmasında veya ortaya çıkmasında kullanılan teknoloji aynı değildir, özellikleri ve nitelikleri de birbirinden farklıdır. Özellikle kriptografi, dağıtık defterler, akıllı sözleşmeler ve bunlarla ilişkili teknolojiler; dijital varlıkların oluşturulma, erişilme, kullanılma ve transfer edilme yöntemlerini önemli ölçüde genişletmiştir.
Bu nedenle, söz konusu yasal düzenleme, uluslararası ticaret, iş ve finans dünyasına esaslı bir hukuki zemin sağlamak bakımından büyük bir adımdır.
Zira, uluslararası ticaret anlaşmalarının büyük çoğunluğunda İngiliz kanunları esas alınmaktadır.
UK Property (Digital Assets) Bill ve ETDA İlişkisi: İş dünyasına Etkileri
İngiltere, 20 Eylül 2023’de MLETR’i (Model Law on Electronic Transferable Records) ülke yasalarına uyarlayarak ETDA’yı (Electronic Trade Documents Act) yasalaştırmıştı. (4)
Yeni Dijital Varlık Yasası, bir taraftan ETDA’yı tamamlarken, diğer taraftan tüm dijital varlıklara özellikle de kripto varlıklara dair mülkiyetin veya hakkın yasal zeminini oluşturmaktadır.
Hatırlanacağı üzere ETDA, “elektronik ticaret belgelerini” tanımlayarak bunların kağıt şeklindeki kıymetli evrak (konşimento, bono, poliçe vs) ile aynı etkileri ve hukuki sonuçları doğuracağını hükme bağlamıştı. (Madde 3.1 ve 3.2). Böylece, kağıttan “veri” ye ya da “elektronik ticaret kaydına” geçmede yani ticaretin dijitalleşmesine sağlam bir hukuki zemin oluşturulmuştu.
Görüldüğü üzere UK yasa yapıcıları ETDA ile yetinmemiştir. Property (Digital Assets etc) Bill yasası ile ticarete dair elektronik kayıtları bir dijital varlık olarak tanımlamış ve kişisel mülkiyet hakları arasına eklemiştir.
Bu yasal düzenleme, ticarete konu malların ve hakların tokenizasyonunun ve akıllı kontratların önünü de açmaktadır.
Yakın zamanda, İngiliz hukuku esas alınarak malların hareketi ile ödemelerin ve finansmanın eş zamanlı anlık gerçekleşebildiğini göreceğiz. Buna Sarah Green’in makalesinde belirttiği üzere “Atomic Settlement” adı veriliyor. (5) Diğer bir ifade ile ticarette mal, bilgi ve ödeme süreçleri birbiri içine geçerek ve gömülecek.
Ticarete dair elektronik kayıtlar esas alınarak mal hareketlerinin ve ödemelerinin tetiklendiğini Uzakdoğu ülkelerinin geçekleştirdiği denemelerde de görebiliyoruz.
Bu, Singapur’un dijital dönüşümle ilgili bir kamu kuruluşunun oluşumu niteliğindeki “TradeTrust” deki yapılan son PoC’de ispatlamıştır. (6)
Bu denemede, malllara dair elektronik ticaret belgelerinin Tradetrust üzerinde doğrulanması sağlanarak, Çin’den Singapur’a ihraç edilen mala dair belgeler bankalarca görüldüğü anda Singapur bankası aracılığı ile Çin bankasına ödeme gerçekleşmiştir.
Sonuç olarak, dünyanın çeşitli ülkelerinde ticarete dair elektronik verilerin, tokenlar ve akıllı kontratların kullanımının denediğini ve ödemelerin malın mülkiyeti ile birlikte hareket edebilecek hale geldiğini görmeye başlıyoruz.
Çin ve Singapur arasındaki bu PoC işleminin yasal zemini artık UK’de de hazır olup ABD’nin de katılımı ile önümüzdeki birkaç yıl içinde G7 ülkelerinin bu alandaki işlem denemelerinin hızlanacağını göreceğiz.
Türkiye’de dijital varlık ve kripto varlık – hukuki durumu
Öncelikle kripto varlık ile başlayalım. Çünkü, Türkiye, kripto varlık 2024 işlem hacmi bakımından 108 trilyon dolar ile ABD’den sonra en yüksek ikinci kripto varlık işlem hacmine sahip ülkedir (7).
Bu denli yaygın kripto varlık kullanımı sonucu, kripto varlık ile ilgili yasal düzenlemeler yapılarak 26 Haziran 2024 tarihinde Sermaye Piyasası Kanunda (SPK) güncelleme yapılmıştır (8).
Buna göre kripto varlık tanımı aşağıdaki şekilde yapılmıştır:
“Kripto varlık: Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları,”
Görüldüğü üzere, kripto varlıklar “gayri maddi varlıklar” olarak tanımlanmıştır.
Gayri maddi varlık kavramının tanımlandığı yasal düzenleme, Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ’inin 10. Maddesinde yer almaktadır. (9)
“Ticari Gayri Maddi Haklar: Bir malın üretiminde ya da bir hizmetin sağlanmasında kullanılan patentler, know-how, dizaynlar ve modeller ile müşterilere transfer edilen ya da ticari faaliyetin işletiminde kullanılan (bilgisayar yazılım programları gibi) ticari varlık niteliğine sahip gayri maddi hakları ifade etmektedir.”
Ticari Gayri Maddi Hak düzenlemesi bu bakımdan vergi mevzuatının ihtiyacına göre olup, dijital varlık ve kripto varlık kavramını kapsaması bakımından yetersizdir. Dahası Sermaye piyasasındaki düzenleme, kripto varlık tanımı ile sınırlı olup, “dijital varlıklar” şeklinde geniş bir düzenleme bulunmamaktadır.
Oysa, gelişen teknoloji ile birlikte dijital varlıkların esas aldığı teknolojiler sürekli evrimleşmektedir. Bu hızlı değişim kapsayıcı çözüm gerektiriyor ve teknolojiye dayalı gerçek yaşam uygulamalarında tarafları pek çok hukuki soru ile karşı karşıya getiriyor.
Örneğin,
- Ticarete dair kıymetli evrakı ya da ticaret belgelerini yapılandırılmış veri şeklinde işleme aldığımızda ve dağıtık defter teknolojisinden faydalandığımızda yukarıda bahsedilen Sermaye Piyasası Kanunu mu esas almalıyız?
Bence bu soruya evet demek pek akla uygun değil. Çünkü burada sermaye piyasalarının anladığı şekilde bir kripto varlıktan bahsetmiyoruz.
Öte yandan, Sermaye Piyasası Kanununda tanımlanan kripto varlık, elektronik olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinde dağıtımı yapılan bir varlık ise, bu tanım pek ala MLETR kapsamındaki “Devredilebilir Elektronik Kayıtları” da kapsıyor.
Sonuç olarak, elektronik ticaret kayıtlarının Türk yasalarında nasıl bir hukuki zemini olacağı henüz tam belli değil.
- Benzer şekilde, dağıtık defter teknolojisi veya benzeri kullanılmaksızın hayata geçirilen varlık veya ürünler hangi yasalara tabi olmalıdır? SPK’dan anlaşılan o ki, dağıtık defter teknolojisi veya benzeri ile kayıt yoksa SPK’nın düzenleme alanı dışındadır. Peki, bu elektronik kayıtlar nerede hukuki varlığını bulacak? Diyelim ki, Gayri Maddi Haklar kapsamında ele aldık, bu defa Transfer Fiyatlandırması mevzuatındaki tanımı mı esas alacağız?…
Dağıtık defter teknolojisi veya benzeri olan olmayan teknolojiler hızla gelişip evrimleşmekte; ticaret, sağlık, sanat, müzik, gayrimenkul sektörü gibi pek çok alanda kullanımı alanı buluyor.
MLETR’ın ülke mevzuatına uyarlanması ve stablecoin, token gibi uygulamaların yaygınlaşması ile birlikte “dijital varlık” kavramına bir hak türü olarak “medeni kanun” da yer verilmesi ülkemizin web 3 dünyasına hazırlanması bakımından önemlidir. Dahası, Ülkemizin diğer ülkelere uyumlanması bakımından zaman azalmaktadır.
Kaynaklar:
(1) Property (Digital Assets etc) Bill [HL]
https://publications.parliament.uk/pa/bills/cbill/59-01/0237/240237.pdf
(2) Yasa metni aşağıdaki şekildedir.
Objects of personal property rights
A thing (including a thing that is digital or electronic in nature) is not prevented from being the object of personal property rights merely because it is neither—
(a) a thing in possession, nor
(b) a thing in action.
(3) Property (Digital Assets etc) Bill explanatory notes https://publications.parliament.uk/pa/bills/cbill/59-01/0237/240237.pdf
(4) Electronic Trade Documents Bill, 20 Eylül 2023, https://bills.parliament.uk/publications/47901/documents/2301 )
(5) Next-generation trade corridors, ICC UK Report, sayfa 20, Sarah Green makalesi https://iccwbo.uk/wp-content/uploads/2025/10/Next-Generation-Trade-Corridors.pdf ,
(6) Tradetrust PoC örneği – Beijing and Singapore launch Interoperable Digital Documents Against Payment Trade Cooperation 27 May 2025,
(7) Barolar Birliği Dergisi 2025 (179), Ökkeş YÜCEL, Kripto Varlıkların Gayri Maddi Varlık Olarak Kabulünün Türk Vergi Mevzuatındaki Yansımaları ve Eleştirisi, https://tbbdergisi.barobirlik.org.tr/m2025-179-2269
(8) Resmi Gazete, 26/6/2024, Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/07/20240702-1.htm
(9) Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğ, Madde 10., https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11724&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
Ek Kaynaklar:
(10) Clyde & Co nun yasayı değerlendirmesihttps://www.clydeco.com/en/insights/2025/08/the-property-bill-impact-on-crypto-assets-market
(11) Chris Southworth Linkedin Property (Digital Assets etc) Bill duyurusuhttps://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7401932725953376256/
