Yapay Zeka Ticaret Finansmanındaki Riskleri Nasıl Dengeleyebilir?
14 Şubat 2024 | Linkedin: Yapay Zeka Ticaret Finansmanındaki Riskleri Nasıl Dengeleyebilir?
Bugünkü yazıda Global Finance dergisinde yayımlanan ve T3i Partner Network’ün kurucu ortakları Daniel Cotti ve Michael Vrontamitis tarafından kaleme alınan “How AI Can Offset Risks In Trade Finance” adlı makalenin özetini sizle paylaşmak istedim.
https://gfmag.com/technology/michael-vrontamitis-daniel-cotti-t3i-partner-network-trade-finance/
Bu yazı hem 2023’ü ticaretin finansmanın dijitalleşmesi alanında olup biteni güzel resmediyor hem de 2024’e dair makul öngörüler içeriyor.
2023 yılına damga vuran konular:
1) İngiltere’nin ETDA (Electronic Trade Documents Act) Yasası: Eylül 2023’de yürürlüğe giren yasa Konşimento, poliçe ve bono başta olmak üzere ticarette kullanılan kıymetli evrakların belli koşullardaki “dijital kayıtlarını” kağıda eşdeğer kıldı.
Böylece, ticaret dair kıymetli evraklarda ıslak imza’nın yerini dijital imzalar alacak.
İngiltere bu yasa ile UNCITRAL’in MLETR’i ile eşitlendi. Almanya ve Fransa yolda. ABD hazır. Çin ve Hindistan konuya çalışıyor.
İyi haber: Ülkemiz de Ticaret Bakanlığı bünyesinde çalışmalara başladı. (Meral Şengöz)https://ticaret.gov.tr/duyurular/bakanligimiz-ve-ebrd-ortakligiyla-dijital-ticaretin-desteklenmesine-yonelik-baslatilan-projeye-iliskin-anket
2) Üretken Yapay Zeka’nın – generative AI – yükselişi :Henüz erken aşamada olsa da, Generative AI ticaretin finansmanında dijitalleşmeye dair önemli bir rol oynayacağını öngörmek mümkün.
Adaptasyon yani teknolojinin benimsenmesi dijitalleşmenin temel anahtarıdır. Pek çok firma ya da finans kuruluşu mevcut yapılara uyumu teknolojik geçişi uygulamada sıkıntı çekiyor. AI, etkin ve verimli bir şekilde adaptasyon maliyetini düşürme potansiyeline sahip olabilir ve dönüştürücü etkisi burada ortaya çıkmaya başlıyor. Örneğin, 18 ay süren bir teknoloji adaptasyonu işi AI sayesinde çok daha kısa sürelere inebiliyor.
3) Karlı olmayan teknoloji girişimlerinin iflası: 2023 yılında pek çok girişim çok vaatkar da olsa iflas etti.
Öyle gözüküyor ki 2024 yılında artı nakit akışı sağlayamayan başka teknoloji firmalarının da yok olmasına tanık olacağız. Yatırımcılar bu firmaları finanse etmekten yoruldular. Sürdürülebilir girişimler 2024’ün temel konusu olacak.
Neden bu girişimler iflas ediyor?
2018 veya 2019’da herkes Blockchain Teknoloji ile proje yapma peşindeydi. Eğer bu kelime geçmiyorsa ilgi çekemezdiniz. Ama görüldü ki, problemin çözümünden çok teknolojiye odaklanıldı. Halbuki ticaretin dijitalleşmesi devrim niteliğinde değil evrimsel bir şekilde acılı ve uzun bir dönüşüm sürecinde ilerliyor.
Yasal düzenlemeler yapıldıkça ve teknoloji ilerledikçe yap-bozun parçaları yerine oturmaya başlıyor. İflas eden girişimlerden anlaşılıyor ki ne denli güçlü kaynakları olursa olsun hiçbir girişim pazarı tek başına ele geçiremez. Uçtan uca değer katmayı sağlayacak başarının yolu dayanışma, işbirliği ve doğru tarafları bir araya getirmekten geçiyor.
Daniel Cotti’ye göre geçtiğimiz birkaç yılda altı önemli ders öğrendik:
1. Blockchain herkese uyan tek çözüm değildir.
2. Yatay çözümler şu anda eksiktir.
3. Kârlılık teknolojiden daha fazlasını gerektirir.
4. Yatay katmanların güçlendirilmesi için ortaklıklar şarttır.
5. İnsanlar çok önemli bir rol oynuyor.
6. Yasal çerçeveler giderek dijitalleşmeyi destekliyor.
Ticaretin finansmanında dijitalleşmeyi 3 temel ürün grubuna göre ayırarak irdeleyelim.
- klasik bildiğimiz ticaret finansmanı dediğimiz belgeli kredilerdir – akreditif.
- Garantiler ve Teminatlar.
- Fatura finansmanı/açık hesap ticaret ya da Tedarik Zinciri Finansmanı.
Sonuncusu, daha 2000’li yıllarda dijitaldi. Hatta pek çok uluslararası firma SCF platformunu kurarken dijital olarak tasarladılar.
İkinci alanda pek dijitalleşme gelişmesi olmadı. Burada Garantiler ve Teminatlar cüzdanı gerekiyor.
Ülkemizde dijital e-teminat mektubu uygulaması pek çok ülkeye örnek olacak bir proje. (Meral Sengöz)
Klasik Ticaretin Finansmanı alanında ise hala neredeyse tümüyle kağıda dayalı ilerliyoruz. Çünkü fazlasıyla parçalara bölünmüş, özel uygulamalar içeren ve sektöre göre değişen bir yapıya sahip. Evrimsel şekilde ilerleyen sürecin değişik basamaklarında banka, lojistik ve müşteri parçaları birleştirilmeli. Ancak, başarılı yapıların ne zaman ortaya çıkacağını ve geleceğini öngörmek çok zor.
2024’de ne öngörüyorsunuz?
Özellikle Avrupa ve ABD’de Finans kurumlarının Generative AI uyarlamalarına yaygın bir şekilde tanık olacağız. Özellikle etkin maliyet yönetimi, verimlilik ve karar alma süreçlerinde kullanımın artması bekleniyor. Önümüzdeki 3 yıl içinde finans alanında rekabet artacak ve değişim büyük olacak.
Ancak, süreçte pek çok belirsizlik var; coğrafi anlaşmazlıklar, savaşlar, tedarik zincirlerinin devam eden bozulmalar, enflasyon, azalan karlılıklar ticaret ve ticaretin finansmanındaki risklerdir. Ama iyi tarafı gelişen teknolojiler firmalara verimlilik alanında önemli kazançlar sağlayarak olumsuzlukları dengeleme potansiyeline sahip.
